۷ سپتامبر ۲۰۲۶ – بر اساس دادههای مربوط به بیش از یک میلیون زن در ایالات متحده، دیابت بارداری بهطور معناداری با افزایش خطر قلبی-متابولیک در همان چند سال نخست پس از زایمان مرتبط است.
دکتر لیلی (لاری) لیو، نویسنده اصلی و پژوهشگر فوق دکترا در دپارتمان اپیدمیولوژی و سلامت جمعیت دانشگاه استنفورد، گفت: «بارداری، اولین تست استرس قلبی-متابولیک است که اکثر زنان در زندگی خود تجربه میکنند، اما ما تاکنون تنها یک خط از نتایج این تست را خواندهایم.»
دکتر لیو افزود: «دیابت بارداری در سراسر جهان حدود ۱ از هر ۷ بارداری را تحت تأثیر قرار میدهد و سالانه تقریباً ۳۰۰,۰۰۰ زن در ایالات متحده به آن مبتلا میشوند؛ با این حال، کمتر از نیمی از این زنان برای انجام تست گلوکز پس از زایمان که در دستورالعملها توصیه شده است، مراجعه میکنند.»
او همچنین خاطرنشان کرد که اگرچه تحقیقات پیشین افزایش خطر ابتلا به بیماریهای قلبی-متابولیک را اثبات کردهاند، اما دادههای مربوط به «زمانبندی» و «میزان بروز» اختلالات قلبی-کلیوی-متابولیک پس از دیابت بارداری محدود بوده است.
وی تأکید کرد: «مراجعه پس از زایمان برای زنانی که دیابت بارداری داشتهاند، نباید صرفاً یک مراجعه برای چک کردن قند خون باشد، بلکه باید یک مراجعه قلبی-متابولیک در نظر گرفته شود.»
تحلیل پایگاه داده تجاری بیش از یک میلیون زن
دکتر لیو و همکارانش در مطالعهای که در نشریه Obstetrics& Gynecologyمنتشر شده است، دادههای بازه زمانی آوریل ۲۰۰۷ تا اکتبر ۲۰۲۳ را از پایگاه داده تجاری Merative MarketScanبررسی کردند. این مطالعه شامل ۱,۱۵۳,۹۹۸ زن در بازه سنی ۱۲ تا ۵۵ سال بود که دارای بیمه تجاری، سابقه تنها یک زایمان و فاقد سابقه بیماریهای قلبی، کلیوی یا متابولیک بودند. میانگین سنی شرکتکنندگان ۲۸ سال بود و ۸.۲٪ آنها دچار دیابت بارداری شده بودند. شرکتکنندگان به مدت میانهی ۲.۴ سال پس از زایمان مورد پیگیری قرار گرفتند.
دیابت بارداری و بیماری های بعدی با استفاده از کدهای تشخیصی (که مستلزم حداقل یک ادعای بستری یا دو ادعای سرپایی بود) شناسایی شدند. پیامدهای اولیه شامل موارد زیر بود: بروز چاقی پس از زایمان، فشار خون بالا، هایپرلیپیدمی (چربی خون بالا)، پیشدیابت، دیابت نوع ۲ (T2D)، سندرم متابولیک، بیماری مزمن کلیوی (CKD) و بیماریهای قلبی-عروقی.
بهطور کلی، دیابت بارداری با افزایش ده برابری خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ (نسبت خطر تعدیلشده [aHR]:۱۰.۰۲) و افزایش پنج برابری خطر پیشدیابت (aHR:۵.۳۲) همراه بود. همچنین، افراد مبتلا به دیابت بارداری در مقایسه با افراد بدون این سابقه، با خطرهای بالاتری برای سندرم متابولیک (aHR:۲.۷۲)، هایپرلیپیدمی (aHR:۲.۰۰)، فشار خون بالا (aHR:۱.۷۶) و چاقی (aHR:۱.۷۵) مواجه بودند.
خطر ترکیب بیماریهای قلبی-عروقی نیز در افراد مبتلا به دیابت بارداری افزایش یافته بود (aHR:۱.۲۸)، در حالی که خطر بیماری مزمن کلیوی افزایش معناداری نداشت (aHR:۰.۹۶).
علاوه بر این، نرخ بروز خام در هر ۱۰۰۰ نفر-سال در افراد مبتلا به دیابت بارداری برای موارد زیر بالاتر بود: دیابت نوع ۲ (۹.۹ در مقابل ۱.۰)، پیشدیابت (۱۲.۹ در مقابل ۲.۵)، فشار خون بالا (۱۳.۹ در مقابل ۸.۱)، هایپرلیپیدمی (۱۹.۹ در مقابل ۱۰.۱) و چاقی (۲۶.۳ در مقابل ۱۵.۲).
دکتر لیو اظهار داشت: «افزایش ده برابری خطر دیابت نوع ۲ قابل پیشبینی بود؛ بازتولید این عدد تأیید کرد که دادهها مطابق انتظار عمل کردهاند. آنچه کمتر انتظار میرفت، سرعت بسیار بالای ظهور سایر بیماری های قلبی-متابولیک در زنانی بود که پیش از زایمان هیچ سابقه ثبتشدهای از فشار خون بالا، هایپرلیپیدمی یا چاقی نداشتند.»
این خطر اضافی در طول زمان نیز پابرجا ماند، بهطوری که خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ در بازه ۵ تا ۱۰ سال پس از زایمان، همچنان بیش از شش برابر بالاتر باقی ماند.
دکتر لیو تأکید کرد: «دیابت بارداری وضعیتی نیست که با زایمان خاتمه یابد؛ بلکه نشاندهنده زنی است که مسیر بیماری های قلبی-متابولیک او از پیش تغییر کرده و از مسیر اصلی منحرف شده است.»
گسترش ارزیابیهای پس از زایمان
دکتر لیو معتقد است این مطالعه اطلاعات جدیدی درباره زمانبندی پیامدهای قلبی-متابولیک پس از زایمان ارائه میدهد.
او گفت: «مسائل مربوط به فشار خون، لیپیدها و وزن، مشکلِ ده سال آینده نیستند؛ بلکه دقیقاً در همان بازهای ظاهر میشوند که پزشکان برای غربالگری گلوکز پس از زایمان اقدام میکنند. بنابراین، ویزیت پس از زایمان باید علاوه بر قند خون، شامل ارزیابی فشار خون، سطح لیپیدها و وزن نیز باشد.»
دکتر لیو خاطرنشان کرد: «چارچوب سه ماهه چهارم در انجمن زنان و متخصصان زایمان آمریکا (ACOG)، از ما میخواهد که ماههای پس از تولد را به عنوان یک دورهٔ مراقبت مستمر در نظر بگیریم. یافتههای ما مشخص میکند که این مراقبت دقیقاً باید شامل چه مواردی باشد.»
اگرچه این مطالعه زمانبندی خطرهای قلبی-متابولیک را نشان داد، اما برای تعیین بهترین روش جهت کاهش این خطرها، به تحقیقات بیشتری نیاز است. دکتر لیو اشاره کرد که پیگیریهای طولانیتر با استفاده از مقادیر اندازهگیریشده آزمایشگاهی بسیار حائز اهمیت است، زیرا بیماریهای قلبی-عروقی طی دههها تکامل مییابند، در حالی که مطالعه حاضر شرکتکنندگان را تنها برای چند سال پیگیری کرده است.
استفاده از دادههای مربوط به پزونده های بیمهای نیز از دیگر محدودیتهای تحقیق بود، چرا که کدهای تشخیصی، مقادیر دقیق فشار خون یا HbA1cرا ارائه نمیدادند.
همچنین به گفتهٔ دکتر لیو، برای ارزیابی استراتژیهای غیردارویی جهت پیشگیری از مشکلات قلبی-متابولیک پس از دیابت بارداری، از جمله مدیریت مراقبت، خودپایشی در منزل و مربیگری که فراتر از ویزیت ۶ هفتهای پس از زایمان ادامه یابد، انجام کارآزماییهای بالینی ضروری است.
وی خاطرنشان کرد: «یک پرسش بیپاسخ این است که آیا یک مسیر درمانی واحد که شامل قند خون، فشار خون، لیپیدها و تغییرات وزن باشد، میتواند مسیر سلامت را تغییر دهد یا خیر، و آیا این دستاوردها فراتر از یک سال نیز پابرجا میمانند یا خیر.»
موانع ساختاری در مسیر مراقبتهای پس از زایمان نیز همچنان پابرجاست. دکتر لیو گفت: «نقطه ضعف اصلی، جایی است که مسئولیت مراقبت از بیمار از بخش زنان و زایمان به بخش مراقبتهای اولیه منتقل میشود؛ اینجاست که این زنان از چرخه درمان خارج میشوند.» وی بهویژه به چالشهای گروههای دارای بیمه Medicaidیا فاقد پوشش بیمهای، و همچنین گروههایی مانند زنان آسیایی-آمریکایی که شیوع دیابت بارداری در آنها بالا است، اشاره کرد.
او در پایان افزود: «مگر اینکه آن پل ارتباطی را در ضعیفترین نقطه خود بسازیم و آزمایش کنیم، وگرنه ما فقط پیشبینی خطر را برای زنانی بهبود دادهایم که در حال حاضر نیز بهترین خدمات درمانی را دریافت میکنند.»
چالشها در مراقبتهای پیگیری
دکتر دایانا آیزاکس، داروساز و متخصص بالینی داروسازی اندوکرین در مؤسسه غدد و متابولیسم کلیولند کلینیک، اظهار داشت: «اگرچه ارتباط بین دیابت بارداری و دیابت نوع ۲ بعدی به خوبی شناخته شده است، اما این مطالعه دادههایی در مقیاس بزرگ درباره سایر مؤلفههای سندرم قلبی-کلیوی-متابولیک ارائه کرده است.»
دکتر آیزاکس که در این مطالعه مشارکت نداشت، گفت: «این یافتهها غیرمنتظره نیستند. با این حال، به نظر من ما اغلب چنان بر اختلال در سطح قند خون تمرکز میکنیم که تأثیر دیابت بارداری بر کل سیستم قلبی-متابولیک و خطر افزوده رویدادهای قلبی-عروقی در طول عمر را نادیده میگیریم.»
او خاطرنشان کرد که برای پزشکان، این یافتهها بر ضرورت بهبود «انتقال مراقبت» در دوران پس از زایمان تأکید میکند تا عوامل خطر قلبی-کلیوی-متابولیک بتوانند بهطور دقیق پایش شوند. اگرچه افراد مبتلا به دیابت بارداری عموماً در طول دوران بارداری تحت پیگیریهای دقیق قرار میگیرند، اما بسیاری از آنها پس از زایمان از چرخه پیگیری خارج میشوند و نرخ انجام تستهای توصیهشده دیابت پس از زایمان همچنان پایین است.
دکتر آیزاکس معتقد است که برای بهبود پیگیریهای پس از زایمان و مدیریت این عوامل خطر، به استراتژیهای موفقی نیاز است. وی اشاره کرد: «برخی از زنان پرخطر، بدون آنکه بدانند به دیابت نوع ۲ مبتلا شدهاند، دوباره باردار میشوند و تنها زمانی متوجه بیماری خود میشوند که در سهماهه اول بارداری بعدی، تست HbA1cانجام میدهند.» او افزود که طراحی مدلهای مراقبتی که با محدودیتهای زمانی و فشارهای ناشی از مراقبت از نوزاد در مادران پرمشغله سازگار باشد، همچنان یک چالش است.
دکتر امی ولنت، دانشیار و مدیر پزشکی برنامه دیابت و بارداری در دانشگاه علوم و سلامت اورگن، نیز گفت که مطالعات آیندهنگر که بیماران را برای دههها پس از بارداری دنبال میکنند، به دلیل چالشهای مالی، لجستیکی و روششناسی، همچنان محدود هستند.
دکتر ولنت که در این مطالعه مشارکت نداشت، افزود: دادههای مربوط به اثرات طولانیمدت دیابت بارداری بر پیامدهای قلبی-متابولیک (فراتر از دیابت نوع ۲) نیز همچنان محدود است. وی اظهار داشت: «اگرچه دادههای MarketScanبدون محدودیت نیستند، اما حجم و وسعت آنها ارزیابی این ارتباطات مهم را در جمعیتهای بزرگ، بدون هزینهها و پیچیدگیهای یک کارآزمایی آیندهنگر طولانیمدت، امکانپذیر میسازد.»
دکتر ولنت تأکید کرد که این یافتهها قویاً نشان میدهند که دیابت بارداری میتواند به عنوان یک «نشانه هشداردهنده زودهنگام» برای بیماریهای قلبی-متابولیک در آینده عمل کند. اگرچه خطرهای طولانیمدت مرتبط با دیابت بارداری دهههاست که شناخته شده است، اما توسعه استراتژیهای مؤثر برای پایش مستمر، مشاوره و مداخله بهموقع، همچنان یک فرصت حیاتی برای بهبود پیامدهای سلامت در بلندمدت است.
دکتر ولنت به «برنامه ملی پیشگیری از دیابت» اشاره کرد که شامل شرکتکنندگانی با سابقه دیابت بارداری بود و نشان داد که یک برنامه ۱۲ ماهه مربیگری یا مصرف متفورمین، میتواند میزان پیشرفت به سمت دیابت نوع ۲ را کاهش دهد. وی در پایان گفت که برای تعیین اینکه آیا رویکردهای مشابه میتوانند خطرهای قلبی-عروقی و کلیوی را نیز پس از دیابت بارداری کاهش دهند یا خیر، به مطالعات بیشتری نیاز است.
منبع:
https://www.medscape.com/viewarticle/cardiometabolic-risks-emerge-early-after-gestational-2026a1000x34?src=